Pyły w instalacjach

Pył dostaje się do wnętrza instalacji wentylacyjnych lub klimatyzacyjnych wraz z powietrzem zewnętrznym oraz powietrzem recyrkulacyjnym pochodzącym z obsługiwanych pomieszczeń.

Zbiera się i akumuluje na filtrach powietrza oraz na powierzchniach wewnątrz instalacji. Przy coraz większym zanieczyszczeniu powietrza zewnętrznego oraz nieprawidłowo, choć często stosowanych w praktyce jedynie na wlocie do centrali filtrach wstępnych o niewielkiej skuteczności filtracji, chroniących w rezultacie jedynie urządzenia w centrali przed zgrubnymi zanieczyszczeniami, nie zapewnia się dopływu czystego powietrza do klimatyzowanych pomieszczeń. Dodatkowo sytuację pogarsza nie zawsze szczelne zamontowanie filtra, co prowadzi do pojawiania się nieszczelności pomiędzy jego ramą a ściankami centrali lub pomiędzy materiałem filtracyjnym a ramą filtra i w konsekwencji do przepływu nieoczyszczonego powietrza do dalszych części instalacji.

Grzyby wyizolowane na powierzchniach wewnątrz pomieszczeń lub na powierzchniach urządzeń i przewodów w systemach klimatyzacyjnych

Grzyby
Identyfikacja w pomieszczeniu
Identyfikacja w systemach klimatyzacyjnych
Acremonium spp.
 
woda do nawilżaczy,izolacja centrali wykonana z włókien szklanych
Alternaria spp.
stężenie wewnątrz > stężenia na zewnątrzpleśń na malowanych powierzchniach, kurz z dywanów i wykładzin, kur/ z podłogi
system chłodniczy,wężownice chłodnic,
filtry powietrza,
pył w przewodach wentylacyjnych
Aspergillus spp.
stężenie wewnątrz > stężenia na zewnątrzkurz z dywanów i wykładzin, kurz z podłogi
wyparne urządzenia chłodnicze,izolacja centrali wykonana z włókien szklanych,
system chłodniczy,
wężownice chłodnic,
wentylatory,
filtry powietrza,
pył w przewodach wentylacyjnych
Aurrohasidium pullulans
większość materiałów budowlanych, powierzchnie pokrywane farbą lateksową
filtry powietrza
Chuetomium spp.
 
izolacja centrali wykonana z włókien szklanych, filtry powietrza,pył w przewodach wentylacyjnych
Cladosporium spp.
wilgotne dywany i wykładziny, wilgotne ściany, większość materiałów budowlanych, powierzchnie pokrywane farbą lateksową, kur/ z podłogi, kurz z dywanów i wykładzin
wyparne urządzenia chłodnicze,izolacja centrali wykonana z włókien szklanych,
filtry powietrza,
metalowe powierzchnie central,
wentylatory,
filtry powietrza,
pył w przewodach wentylacyjnych
Cryplococcus spp.
kurz z podłogi
 
Epicoccum spp.
stężenie wewnątrz > stężenia na zewnątrz
izolacja z włókna szklanego
Eurotium herburiorum
budowlane materiały wykończeniowe na bazie gipsu
 
Exophialu spp.
 
woda do nawilżaczy
Fusarium spp.
stężenie wewnątrz > stężenia na zewnątrzkurz z podłogi
filtry powietrza,woda do nawilżaczy
Helminthosporium
stężenie wewnątrz > stężenia na zewnątrz
 
Mucor spp.
stężenie wewnątrz > stężenia na zewnątrzkurz z podłogi
wentylatory,filtry powietrza,
pył w przewodach wentylacyjnych
Paecilomyces spp.
 
woda do nawilżaczy
Penicillium spp.
stężenie wewnątrz > stężenia na zewnątrz powierzchnie pokrywane farbą lateksową, kurz z dywanów i wykładzin
klimatyzatory,wyparne urządzenia chłodnicze,
przewody wentylacyjne,
wentylatory,
filtry powietrza,
woda do nawilżaczy
Phialophora spp.
 
woda do nawilżaczy
Phonui spp.
pleśń na malowanych powierzchniach, kurz z podłogi
filtry powietrza,woda do nawilżaczy
Rhizopus spp.
kurz z podłogi
wentylatory,filtry powietrza,
pył w przewodach wentylacyjnych
Rhodoturulu spp.
stężenie wewnątrz > stężenia na zewnątrz wilgotne dywany i wykładziny, wilgotne ściany,
 
Scopulariopsis spp.
kurz z dywanów i wykładzin
filtry powietrza
Stachybotris spp.
większość materiałów budowlanych
 
Trichoderma spp.
większość materiałów budowlanych
wentylatory,filtry powietrza,
pył w przewodach wentylacyjnych
Ulocludium spp.
kurz z podłogi
filtry powietrza,woda do nawilżaczy
Wullemiu sebi
kurz z podłogi
filtry powietrza

W prowadzonych przez różne zagraniczne ośrodki naukowe badaniach stanu higienicznego przewodów wentylacyjnych określano ilość pyłu zakumulowanego na ich dolnej ściance. Badaniom poddano zarówno istniejące i często działające przez wiele lat bez czyszczenia instalacje, jak i nowe, dopiero co oddane lub właśnie oddawane do użytku systemy.

I tak np. przebadano trzynaście systemów uzdatniania i rozprowadzania powietrza, znajdujących się w duńskich szkołach oraz biurowcach. W wyniku przeprowadzonych pomiarów grawimetrycznych stwierdzono, że gęstość powierzchniowa pyłu osadzonego na dolnej ściance przewodów wentylacyjnych wynosiła od 1,1 do 50,9 g/m2 (wartość średnia: 6,8 g/m2). Obliczono, że średnia gęstość powierzchniowa pyłu w przewodzie wywiewnym była 2,7 razy większa niż w przewodzie nawiewnym. Średnioroczna gęstość pyłu akumulowanego w całej instalacji na dolnej ściance przewodów wynosiła 0,7 g/m2. Nie stwierdzono dużej różnicy w ilości akumulacji pyłu w instalacjach z recyrkulacją i bez recyrkulacji powietrza.

Natomiast w Finlandii pobrano próbki pyłu z instalacji znajdujących się w budynku mieszkalnym, w szkole i w czterech biurowcach. Stwierdzono, że gęstość powierzchniowa zakumulowanego w ciągu roku na dolnych ściankach przewodów poziomych pyłu wynosiła od 0,51 do 12,8 g/m2.

Biorąc pod uwagę fakt, że pył zawierający substancje organiczne stanowi świetną pożywkę dla rozwijających się w instalacji mikroorganizmów, podczas cytowanych pomiarów przeprowadzonych w Danii i Finlandii pobierano także próbki pyłu służące do identyfikacji znajdujących się w nim drobnoustrojów.

Podczas badań określano jednocześnie ilość kolonii grzybów oraz bakterii w jednostce masy pyłu lub na 1 m2 powierzchni przewodu. Uzyskano następujące wyniki:

  • stężenie kolonii grzybów: 70÷6200 JTK/g pyłu (Dania),
  • stężenie kolonii bakterii: 50÷5000 JTK/g pyłu (Dania),
  • stężenie lotnych zarodników grzybów: 200÷22500 JTK/m2 powierzchni przewodu (Finlandia),
  • stężenie kolonii bakterii: 490÷35900 JTK/m2 powierzchni przewodu (Finlandia).