Wytyczne zagraniczne dotyczące kontroli i czyszczenia – częstotliwość kontroli czystości instalacji

Z uwagi na brak krajowych aktów prawnych dotyczących kontroli stanu czystości instalacji wentylacyjnych i klimatyzacyjnych, poniżej zawarto niektóre wymagania norm i wytycznych zagranicznych. Obecnie, z braku polskich wytycznych, w praktyce korzysta się z zagranicznych, sprawdzonych w innych krajach, zaleceń.

Zależnie od doświadczeń zawodowych autorów takich wytycznych, można w nich znaleźć różne zalecenia, np. dotyczące dopuszczalnego poziomu zanieczyszczeń i częstotliwości kontroli instalacji. Lektura tych dokumentów wymusza zatem na czytelniku konieczność opowiedzenia się po stronie jednego z prezentowanych zaleceń, co może sprawiać kłopot. Niestety dotychczas nie powstały jednolite normy, np. o zasięgu europejskim, które ułatwiłyby podejmowanie takiej decyzji. Istnieje jednak szansa na ich powstanie, gdyż członkowie europejskiego stowarzyszenia EVHA (European Ventilation Hygiene Association) pracują nad stworzeniem europejskiej normy dotyczącej czyszczenia instalacji, bazującej na istniejących normach i wytycznych. Norma ta będzie oparta m.in. na wydanej przez NADCA (National Air Duct Cleaners’ Association, US) normie ARC 2006 [3] oraz wytycznych niemieckich VDI6022, part 1 [4].

Również prace nad podręcznikiem pt. „Clean ventilation systems” dotyczącym czystości instalacji, podjęło europejskie stowarzyszenie REHVA (Federation of European Heating and Airconditioning Associations). Znajdą się w nim odniesienia do dotyczących czyszczenia instalacji wytycznych, norm i rozporządzeń powstałych dotychczas w Niemczech, Szwecji, Finlandii, Wielkiej Brytanii, Japonii i w Stanach Zjednoczonych oraz do norm europejskich dotyczących wentylacji i klimatyzacji.

A zatem oba powstające dokumenty będą opierały się m.in. na normach niemieckich i amerykańskich. Z tego właśnie powodu poniżej zacytowano zamieszczone w tych dokumentach zalecenia dotyczące częstotliwości kontroli instalacji wentylacyjnych i klimatyzacyjnych.

W normie VDI 6022, Part 1 [4] stwierdza się, że ze względu na możliwość zanieczyszczenia instalacje klimatyzacyjne obsługujące biura oraz sale zebrań muszą podlegać regularnej kontroli, przeprowadzanej przez wykwalifikowany personel:

  • co dwa lata w przypadku instalacji z nawilżaniem powietrza,
  • co trzy lata w przypadku instalacji bez nawilżania powietrza.

Natomiast w wydanej w 2006 roku normie ARC 2006 [3], przygotowanej przez stowarzyszenia NADCA (National Air Duct Cleaners’ Association, USA), zamieszczono m.in. klasyfikację obiektów budowlanych zależnie od ich przeznaczenia oraz związaną z proponowaną klasyfikacją częstotliwość kontroli instalacji wentylacyjnych i klimatyzacyjnych.

Maksymalne częstotliwości kontroli centrali klimatyzacyjnej lub wentylacyjnej oraz sieci przewodów wentylacyjnych zgodnie z wymaganiami zawartymi w standardzie ARC 2006 [3]

Klasyfikacja obiektu budowlanego

Rodzaj obiektu budowlanego

Centrala wentylacyjna

Przewody nawiewne

Przewody recyrkulacyjne, wywiewne

Klasa 1

Budynek przemysłowy

1 rok

1 rok

1 rok

Klasa 2

Budynek mieszkalny

1 rok

2 lata

2 lata

Klasa 3

Budynek handlowy lekki

1 rok

2 lata

2 lata

Klasa 4

Budynek handlowy

1 rok

2 lata

2 lata

Klasa 5

Obiekty służby zdrowia

1 rok

1 rok

1 rok

Klasa 6

Budownictwo okrętowe

1 rok

2 lata

2 lata

Ze względu na bardzo zróżnicowane zanieczyszczenie wnętrza instalacji, zależne od wielu czynników i niepowtarzalne w żadnym innym obiekcie, większość zaleceń dotyczy kontroli stanu czystości instalacji przed rozpoczęciem ich czyszczenia. Oczywiście, od tej zasady istnieją wyjątki, dotyczące bardzo specyficznych sytuacji. Dwie z takich instalacji zostały potraktowane w polskich aktach prawnych ze szczególną uwagą – tylko dla nich podano częstotliwość czyszczenia. Poza tymi wymaganiami, dla żadnej innego rodzaju instalacji nie przedstawiono ani częstotliwości kontroli stanu czystości, ani częstotliwości czyszczenia.

Do takich wyjątkowych instalacji należą instalacje w budynkach o specjalnym przeznaczeniu:

  • obiekty służby zdrowia – zagrożenie zakażeniem chorych patogennymi bakteriami i grzybami pleśniowymi pochodzącymi z instalacji wentylacyjnych i klimatyzacyjnych – czyszczenie co dwa lata [2],
  • wyciągowe instalacje wentylacyjne znad okapów w kuchniach w gastronomii (zagrożeniem pożarem ze względu na warstwę tłuszczu przyklejoną do wewnętrznych powierzchni przewodów wyciągowych) – czyszczenie raz w roku [1].

W przypadku instalacji wyciągowych znad okapów w kuchniach zawodowych, również w innych państwach normuje się, ze względu na zagrożenie pożarowe, częstotliwość czyszczenia kuchennych instalacji wyciągowych, a nie częstotliwość ich kontroli.

Bibliografia

  1. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. nr 80, poz. 563).
  2. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 10 listopada 2006 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać pod względem fachowym i sanitarnym pomieszczenia i urządzenia zakładu opieki zdrowotnej (Dz. U. nr 213, poz. 1568).
  3. ARC2006 Standard Developed by the National Air Duct Cleaners Association, Waszyngton, 2006.
  4. VDI 6022, Part 1, 1998, Hygiene standards for ventilation and air-conditioning systems. Offices and assembly rooms.

Źródło:
Kontrola i czyszczenie instalacji wentylacyjnych i klimatyzacyjnych cz. 1
Dr inż. Anna Charkowska
Instytut Ogrzewnictwa i Wentylacji
Politechnika Warszawska